Gala Nagrody im. Karla Dedeciusa w Willi Decjusza – wielkie święto przekładu i dialogu polsko-niemieckiego 12.06.2026
W 2026 roku Nagroda im. Karla Dedeciusa będzie świętowana w dwóch miastach szczególnie ważnych dla polsko-niemieckiego dialogu literackiego: 19 czerwca w Darmstadt oraz 1 lipca w Krakowie, w Willi Decjusza. Tegorocznymi laureatami zostali Eliza Borg i Olaf Kühl – tłumacze, których praca pokazuje, że literatura przekracza granice dzięki ludziom, którzy potrafią przenieść nie tylko słowa, ale także sens, rytm i doświadczenie zapisane w języku.
1 lipca 2026 roku w Willi Decjusza odbędzie się polska Gala wręczenia Nagrody im. Karla Dedeciusa. Już wkrótce przedstawimy Państwu jej podsumowanie. Uroczystość w Krakowie będzie częścią wspólnego świętowania nagrody po obu stronach granicy – w Darmstadt oraz w Krakowie. Ten dwumiejscowy charakter wydarzenia ma wymiar symboliczny. Nagroda od lat przypomina, że relacje między Polską a Niemcami buduje się nie tylko poprzez politykę, instytucje i oficjalne deklaracje, ale także poprzez literaturę, przekład i spotkanie z drugim językiem.
Nagrodę za najlepsze tłumaczenie z języka polskiego na niemiecki otrzymał Olaf Kühl za przekład powieści Szczepana Twardocha „Die Nulllinie. Roman aus dem Krieg” /Rowohlt Berlin 2025 / „Null”, Marginesy, Warszawa 2025/.
Nagroda im. Karla Dedeciusa honoruje tłumaczki i tłumaczy literatury polskiej oraz niemieckojęzycznej. Jej celem jest pokazanie, że przekład literacki jest czymś znacznie więcej niż technicznym przeniesieniem tekstu z jednego języka do drugiego. To praca twórcza, wymagająca ogromnej wrażliwości, wiedzy i odpowiedzialności. Tłumacz staje się przewodnikiem po innym świecie – po jego historii, emocjach, konfliktach, pamięci i sposobie myślenia.
To dzięki tłumaczkom i tłumaczom literatura może naprawdę wejść w obieg międzynarodowy. Bez ich pracy nawet najważniejsze książki pozostają zamknięte w granicach jednego języka. Przekład otwiera je na nowych czytelników, nowe interpretacje i nowe rozmowy. W przypadku relacji polsko-niemieckich ma to szczególne znaczenie, bo literatura od dawna pomagała nazywać doświadczenia, które bywały trudne, bolesne albo przemilczane.
Nagroda im. Karla Dedeciusa przyznawana jest za najlepsze przekłady literatury pięknej z języka niemieckiego na polski oraz z języka polskiego na niemiecki, wydane w ostatnich dwóch latach. To podkreśla jej aktualność i żywy związek ze współczesnym rynkiem literackim. Nagroda nie tylko honoruje dorobek tłumaczy, ale także wskazuje książki, które dziś szczególnie intensywnie pracują w przestrzeni polsko-niemieckiego dialogu.
Patron nagrody, Karl Dedecius, należał do najwybitniejszych tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki. Był jedną z kluczowych postaci dialogu polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. Dzięki jego pracy twórczość polskich autorów mogła trafić do szerokiego grona niemieckojęzycznych czytelników, a polska literatura zyskała trwałe miejsce w europejskim obiegu kultury. Dedecius nie traktował przekładu wyłącznie jako zawodu. Widział w nim misję – sposób budowania porozumienia tam, gdzie historia pozostawiła napięcia, nieufność i zerwane więzi. Jego działalność pokazywała, że literatura może być przestrzenią rozmowy, w której spotykają się różne pamięci, języki i doświadczenia.
Z ideą Karla Dedeciusa szczególnie związana jest Willa Decjusza. To właśnie on w 1991 roku przedstawił koncepcję odnowienia zrujnowanej wówczas Willi i stworzenia w tym miejscu „forum humanistów” – przestrzeni spotkania, rozmowy i wymiany myśli ponad granicami języków, kultur i tradycji.
Dziś tę ideę kontynuuje Instytut Kultury Willa Decjusza, partner Nagrody im. Karla Dedeciusa. Poprzez programy literackie, rezydencje, działania międzynarodowe, spotkania autorskie i projekty wspierające dialog międzykulturowy Willa pozostaje miejscem, w którym literatura nie jest traktowana wyłącznie jako sztuka słowa. Jest także narzędziem poznania, rozmowy i budowania wspólnoty.
Gala ma charakter zamknięty, jednak przedstawimy Państwu najważniejsze momenty, jak również słowa wyróżnionych osób.
Tegorocznymi laureatami Nagrody im. Karla Dedeciusa są Eliza Borg oraz Olaf Kühl.
Laureatką Nagrody im. Karla Dedeciusa za najlepszy przekład z języka niemieckiego na polski została Eliza Borg za tłumaczenie powieści „Kairos” Jenny Erpenbeck /Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2025 / Penguin Random House, Monachium 2021/.Nagrodę za najlepsze tłumaczenie z języka polskiego na niemiecki otrzymał Olaf Kühl za przekład powieści Szczepana Twardocha „Die Nulllinie. Roman aus dem Krieg” /Rowohlt Berlin 2025 / „Null”, Marginesy, Warszawa 2025/.
Nagroda im. Karla Dedeciusa honoruje tłumaczki i tłumaczy literatury polskiej oraz niemieckojęzycznej. Jej celem jest pokazanie, że przekład literacki jest czymś znacznie więcej niż technicznym przeniesieniem tekstu z jednego języka do drugiego. To praca twórcza, wymagająca ogromnej wrażliwości, wiedzy i odpowiedzialności. Tłumacz staje się przewodnikiem po innym świecie – po jego historii, emocjach, konfliktach, pamięci i sposobie myślenia.
To dzięki tłumaczkom i tłumaczom literatura może naprawdę wejść w obieg międzynarodowy. Bez ich pracy nawet najważniejsze książki pozostają zamknięte w granicach jednego języka. Przekład otwiera je na nowych czytelników, nowe interpretacje i nowe rozmowy. W przypadku relacji polsko-niemieckich ma to szczególne znaczenie, bo literatura od dawna pomagała nazywać doświadczenia, które bywały trudne, bolesne albo przemilczane.
Nagroda im. Karla Dedeciusa przyznawana jest za najlepsze przekłady literatury pięknej z języka niemieckiego na polski oraz z języka polskiego na niemiecki, wydane w ostatnich dwóch latach. To podkreśla jej aktualność i żywy związek ze współczesnym rynkiem literackim. Nagroda nie tylko honoruje dorobek tłumaczy, ale także wskazuje książki, które dziś szczególnie intensywnie pracują w przestrzeni polsko-niemieckiego dialogu.
Patron nagrody, Karl Dedecius, należał do najwybitniejszych tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki. Był jedną z kluczowych postaci dialogu polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. Dzięki jego pracy twórczość polskich autorów mogła trafić do szerokiego grona niemieckojęzycznych czytelników, a polska literatura zyskała trwałe miejsce w europejskim obiegu kultury. Dedecius nie traktował przekładu wyłącznie jako zawodu. Widział w nim misję – sposób budowania porozumienia tam, gdzie historia pozostawiła napięcia, nieufność i zerwane więzi. Jego działalność pokazywała, że literatura może być przestrzenią rozmowy, w której spotykają się różne pamięci, języki i doświadczenia.
Z ideą Karla Dedeciusa szczególnie związana jest Willa Decjusza. To właśnie on w 1991 roku przedstawił koncepcję odnowienia zrujnowanej wówczas Willi i stworzenia w tym miejscu „forum humanistów” – przestrzeni spotkania, rozmowy i wymiany myśli ponad granicami języków, kultur i tradycji.
Dziś tę ideę kontynuuje Instytut Kultury Willa Decjusza, partner Nagrody im. Karla Dedeciusa. Poprzez programy literackie, rezydencje, działania międzynarodowe, spotkania autorskie i projekty wspierające dialog międzykulturowy Willa pozostaje miejscem, w którym literatura nie jest traktowana wyłącznie jako sztuka słowa. Jest także narzędziem poznania, rozmowy i budowania wspólnoty.
Gala ma charakter zamknięty, jednak przedstawimy Państwu najważniejsze momenty, jak również słowa wyróżnionych osób.