Gala 30-lecia Willi Decjusza

Uroczystość otworzyła dyrektorka Instytutu Kultury Willa Decjusza, dr hab. Dominika Kasprowicz, prof. UJ. W swoim wystąpieniu odniosła misję Willi do współczesnej europejskiej refleksji nad znaczeniem kultury:

„Kultura staje się strategiczną domeną wpływu. Gdy słyszymy to zdanie obok takich pojęć jak dialog, partnerstwo, odporność, społeczność i współpraca międzynarodowa, można by pomyśleć, że to opis misji Willi Decjusza. Tymczasem jest to język najnowszego europejskiego dokumentu poświęconego kulturze – A Culture Compass for Europe. Dokument ten traktuje kulturę jako zasób strategiczny, mający znaczenie dla zaufania, relacji międzynarodowych i zdolności Europy do działania w czasach napięć. Właśnie dlatego dzisiejszy jubileusz ma szczególny wymiar”.

Te słowa wyznaczyły ton spotkania. Jubileusz był okazją do przypomnienia historii Willi, jak rónież odpowiedzialności za przyszłość instytucji oraz znaczenia kultury w budowaniu społecznej odporności i trwałych relacji.

Trzydzieści lat obecności w życiu miasta

W 1996 roku, po zakończeniu prac restauratorskich przeprowadzonych staraniem Gminy Miejskiej Kraków, Willa Decjusza została ponownie udostępniona mieszkańcom. Ocalono wówczas jeden z najcenniejszych przykładów renesansowej architektury rezydencjonalnej w Polsce, ale znaczenie tej decyzji wykroczyło daleko poza konserwację zabytku. Willa odzyskała swoją pierwotną funkcję miejsca spotkań. Przez kolejne trzy dekady odbywały się tutaj koncerty, wystawy, debaty, programy edukacyjne, spotkania literackie i międzynarodowe rezydencje twórcze. Gościli artyści, pisarze, tłumacze, naukowcy, przedstawiciele życia publicznego, a przede wszystkim mieszkanki i mieszkańcy Krakowa. To właśnie ponowne otwarcie Willi dla krakowian było głównym tematem jubileuszu. Od trzydziestu lat historyczna rezydencja pozostaje częścią współczesnego miasta: przestrzenią publiczną, w której dziedzictwo spotyka się z edukacją, twórczością i rozmową o najważniejszych wyzwaniach społecznych. Historia ta nie byłaby możliwa bez konsekwentnego zaangażowania Miasta Krakowa. Najpierw umożliwiło ono odrestaurowanie zabytku i przywrócenie go mieszkańcom, a następnie stworzyło warunki do prowadzenia w Willi stałej, rozwijanej przez kolejne lata działalności kulturalnej. Jest to jeden z przykładów miejskiej polityki kulturalnej, której rezultatem pozostaje instytucja trwale obecna w życiu wspólnoty.

Partnerstwo publiczno-gospodarcze

Od 2019 roku Willa Decjusza działa w wypracowanym pod opieką Miasta Krakowa modelu partnerstwa publiczno-społecznego. Łączy on odpowiedzialność Gminy Miejskiej Kraków, doświadczenie Stowarzyszenia Willa Decjusza oraz codzienną pracę programową Instytutu Kultury Willa Decjusza. Miasto zapewnia stabilne ramy instytucjonalne, właścicielskie i infrastrukturalne oraz ciągłość opieki nad zabytkowym zespołem. Stowarzyszenie wnosi trzydziestoletnie doświadczenie, wiedzę ekspercką, kapitał społeczny i rozbudowaną sieć współpracy międzynarodowej. Instytut odpowiada za całoroczny program kulturalny, edukacyjny i społeczny, kierowany zarówno do mieszkańców Krakowa, jak i do środowisk twórczych z Polski i zagranicy. W tym modelu troska o materialne dziedzictwo łączy się z jego aktywnym udostępnianiem. Ochrona zabytku nie oznacza wyłączenia go z codziennego życia. Przeciwnie – służy temu, aby Willa mogła pozostać miejscem dostępnym, bezpiecznym i otwartym na zmieniające się potrzeby odbiorców. Trzy dekady działalności potwierdzają, że współpraca samorządu i strony społecznej może przynosić trwałe rezultaty. Publiczna odpowiedzialność daje instytucji stabilność, natomiast społeczna inicjatywa pozwala zachować programową żywotność i zdolność reagowania na nowe zjawiska. W Willi Decjusza obydwa te wymiary wzajemnie się uzupełniają. Podczas gali szczególne podziękowania skierowano do Gminy Miejskiej Kraków, władz miasta oraz pracowników Urzędu Miasta Krakowa. Ich konsekwentna opieka nad Willą, zaufanie do tworzących ją środowisk i gotowość do podejmowania długofalowych zobowiązań pozwoliły przekształcić decyzję o odbudowie zabytku w przedsięwzięcie o rzeczywistym znaczeniu społecznym.

Rozmowa o historii i odpowiedzialności

Program Gali Jubileuszowej obejmował dwa panele. Pierwszy z nich, „Willa Decjusza – pięć wieków historii”, poprowadził prof. Zdzisław Noga. W rozmowie uczestniczyli dr Zbigniew Beiersdorf, dr hab. Krzysztof Kloc i dr hab. Konrad Meus. Dyskusja przypomniała najważniejsze etapy dziejów rezydencji oraz ludzi, którzy na przestrzeni stuleci kształtowali jej znaczenie. Drugi panel, „30 lat dialogu w Willi Decjusza”, prowadziła dr hab. Dominika Kasprowicz, prof. UJ. Do rozmowy zaprosiła dr Danutę Glondys, dr. hab. Krzysztofa Görlicha, Roberta Piaskowskiego i Henryka Woźniakowskiego. Jej tematem były początki współczesnej działalności Willi, rozwój instytucji oraz wartości, które przez trzy dekady wyznaczały kierunek podejmowanych działań. Obie rozmowy pokazały ciągłość pomiędzy historią rezydencji a jej dzisiejszą misją. Renesansowa idea domu otwartego na ludzi i swobodną wymianę myśli znajduje współczesne rozwinięcie w programach poświęconych kulturze, prawom człowieka, wolności twórczej, edukacji i współpracy międzynarodowej.
Muzyczną oprawę uroczystości zapewnili artyści Capelli Cracoviensis. Kolejne części programu przeplatały fragmenty Kwintetu smyczkowego B-dur KV 174 Wolfganga Amadeusza Mozarta. Część oficjalną zwieńczyło wykonanie Kwintetu smyczkowego nr 2 B-dur op. 87 Feliksa Mendelssohna-Bartholdy’ego.

Uznanie dla osób współtworzących Willę

Jednym z najważniejszych momentów gali było wręczenie odznaczeń osobom, których praca i zaangażowanie w istotny sposób przyczyniły się do rozwoju Willi Decjusza. Dr hab. Dominika Kasprowicz, prof. UJ, została uhonorowana Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Ministerialne odznaczenie jest przyznawane osobom szczególnie zasłużonym dla działalności kulturalnej oraz ochrony kultury i dziedzictwa narodowego. Prezydent Krakowa Stanisław Kracik wręczył również Odznaki Honoris Gratia, nadawane za szczególne zasługi dla miasta. Otrzymała je maksymalna liczba uprawnionych dla jednej Instytucji. Tu na ręcę naszych współpracowników i współpracowniczek, szczególne podziękowania i gratulacje dla:

dr hab. Dominiki Kasprowicz, prof. UJ,
Adriana Antczaka,
Artura Zycha,
Anny Antoniewskiej,
Aleksandry Szymańskiej-Niekłań,
Stanisława Rusina.

Wyróżnienia te mają podczas jubileuszu szczególne znaczenie. Przypominają, że instytucję tworzą ludzie: ich wiedza, konsekwencja, doświadczenie i codzienna praca, często pozostająca poza zasięgiem publicznej uwagi. Wszystkim odznaczonym składamy serdeczne gratulacje.

Dziękujemy za obecność

Dziękujemy wszystkim osobom, które uczestniczyły w Gali Jubileuszowej i zechciały wspólnie z nami uczcić trzydziestą rocznicę ponownego otwarcia Willi Decjusza. Obecność przedstawicieli władz, instytucji kultury, uczelni, organizacji społecznych, partnerów, mecenasów, artystów oraz dawnych i obecnych członków zespołu nadała temu spotkaniu wyjątkowy charakter. Dziękujemy Gminie Miejskiej Kraków i Urzędowi Miasta Krakowa za wieloletnią współpracę oraz odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo. Dziękujemy Stowarzyszeniu Willa Decjusza za trzy dekady rozwijania programu i międzynarodowych relacji. Wyrazy uznania kierujemy do zespołu Instytutu Kultury Willa Decjusza, który każdego dnia przekłada misję tego miejsca na konkretne działania.

Szczególne podziękowania składamy mieszkankom i mieszkańcom Krakowa. To dla nich Willa została ponownie otwarta w 1996 roku i to dzięki ich obecności pozostaje miejscem żywym oraz potrzebnym.
.

W najbliższym czasie będziemy publikować listy gratulacyjne i przemówienia znamienitych gości, którzy towarzyszyli nam podczas jubileuszu. Pragniemy w ten sposób zachować wielogłos tego spotkania i podzielić się refleksjami dotyczącymi przyszłości Willi. Trzydziesta rocznica nie zamyka opowieści. Wyznacza kolejny etap pracy nad miejscem, które pozostaje zakorzenione w Krakowie, otwarte na Europę i wierne przekonaniu, że kultura jest dobrem wspólnym oraz jednym z najważniejszych źródeł społecznego zaufania.